EN हिंदी मराठी తెలుగు বাংলা
कर मार्गदर्शक · जुलै 2026

FD व्याजावर TDS 2026 — नवीन मर्यादा, दर आणि कर वाचवण्याचा मार्ग

आता बँका वार्षिक ₹50,000 (ज्येष्ठ नागरिकांसाठी ₹1 लाख) पेक्षा जास्त FD व्याजावरच TDS कापतात. 2026 मध्ये FD वर TDS कसे काम करते आणि ते कायदेशीररीत्या कसे टाळावे किंवा परत मिळवावे हे जाणून घ्या.

Pramod Kumar By Pramod Kumar  ·  B.Tech NIT Nagpur | M.Tech IIT Roorkee | Founder, BookmyFD  ·  14 जुलै 2026  |  8 मिनिट वाचन

जेव्हा तुमची बँक तुमच्या फिक्स्ड डिपॉझिटवर व्याज देते, तेव्हा उर्वरित रक्कम खात्यात जमा करण्यापूर्वी ती काही टक्के TDS (Tax Deducted at Source) म्हणून कापू शकते. अनेक ठेवीदारांना अपेक्षेपेक्षा कमी रक्कम पाहून आश्चर्य वाटते — हे मार्गदर्शक असे का घडते, किती कापले जाते आणि ते कमी किंवा परत कसे मिळवायचे हे स्पष्ट करते.

2026 साठी चांगली बातमी: बजेट 2025 नंतर FD व्याजावरील कर-मुक्त मर्यादा लक्षणीय वाढली आहे, म्हणजे आता खूप कमी ठेवीदारांवर TDS कापला जाईल.

FD व्याजावर TDS मार्गदर्शक भारत 2026
तुमच्या FD व्याजावर TDS कधी लागू होतो हे जाणून घ्या — आणि ते कायदेशीररीत्या कसे टाळावे.

📑 अनुक्रमणिका

  1. FD व्याजावर TDS म्हणजे काय?
  2. 2026 च्या नवीन TDS मर्यादा
  3. TDS ची गणना कशी होते — उदाहरण
  4. Form 15G विरुद्ध Form 15H — TDS टाळा
  5. PAN नाही? दुप्पट TDS भरावा लागेल
  6. TDS परतावा कसा मिळवायचा
  7. कलम 80TTA विरुद्ध 80TTB वजावट
  8. TDS चा बोजा कमी करण्याच्या स्मार्ट टिप्स
  9. वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

1. FD व्याजावर TDS म्हणजे काय?

FD व्याजावरील TDS इन्कम टॅक्स अ‍ॅक्टच्या कलम 194A अंतर्गत नियंत्रित होतो. जेव्हा एखादी बँक, पोस्ट ऑफिस किंवा NBFC तुमच्या FD वर ठराविक मर्यादेपेक्षा जास्त व्याज देते किंवा जमा करते, तेव्हा तिला पैसे देण्यापूर्वी स्रोतावर कर कापावा लागतो आणि ती रक्कम तुमच्या वतीने इन्कम टॅक्स डिपार्टमेंटकडे जमा करावी लागते.

ℹ️ FY 2026-27 पासून नाव बदल नवीन इन्कम-टॅक्स अ‍ॅक्ट, 2025 अंतर्गत, व्याजावरील TDS ची तरतूद (पूर्वी कलम 194A) 1 एप्रिल 2026 पासून कलम 393(1) म्हणून पुनर्रचित करण्यात आली आहे. नियम आणि दर तेच राहतील — फक्त कलम क्रमांक बदलला आहे.

महत्त्वाचे म्हणजे TDS हा अतिरिक्त कर नाही — तो कराची आगाऊ वसुली आहे, जो तुम्ही इन्कम टॅक्स रिटर्न (ITR) भरता तेव्हा तुमच्या अंतिम कर दायित्वाशी जुळवला जातो. जर तुमचे एकूण उत्पन्न करपात्र मर्यादेपेक्षा कमी असेल, किंवा जास्त TDS कापला गेला असेल, तर तुम्ही तो परताव्याच्या स्वरूपात परत मिळवू शकता.

2. 2026 च्या नवीन TDS मर्यादा

बजेट 2025 ने 1 एप्रिल 2025 पासून FD व्याजावरील TDS-मुक्त मर्यादा वाढवली, ज्यामुळे ठेवीदारांना कर कापण्याआधी बरीच जास्त सूट मिळते.

ठेवीदार प्रकारदेयकर्ताTDS-मुक्त मर्यादा (प्रति संस्था, प्रति वर्ष)
सर्वसामान्य गुंतवणूकदार (60 वर्षांखालील)बँक / सहकारी बँक / पोस्ट ऑफिस₹50,000 (आधी ₹40,000 होती)
ज्येष्ठ नागरिक (60+)बँक / सहकारी बँक / पोस्ट ऑफिस₹1,00,000 (आधी ₹50,000 होती)
कोणताही गुंतवणूकदारNBFC (उदा. बजाज फायनान्स, श्रीराम फायनान्स)₹10,000 (आधी ₹5,000 होती)

* या मर्यादा FY 2025-26 (1 एप्रिल 2025) पासून लागू आहेत आणि FY 2026-27 मध्येही सुरू आहेत.

✅ मर्यादा प्रति बँक लागू होते, एकूण मिळून नाही ही मर्यादा प्रत्येक बँक किंवा NBFC साठी वेगवेगळी मोजली जाते, सर्व संस्थांमधील एकूण व्याजावर नाही. अनेक बँकांमध्ये FD विभागल्याने प्रत्येक ठिकाणी TDS मर्यादेखाली राहण्यास मदत होऊ शकते, तरीही तुम्हाला तुमच्या ITR मध्ये सर्व व्याज उत्पन्न जाहीर करणे कायदेशीररीत्या आवश्यक आहे.

3. TDS ची गणना कशी होते — उदाहरण

एका बँकेतून तुमचे व्याज आर्थिक वर्षात मर्यादा ओलांडताच सपाट 10% TDS कापला जातो — आणि तो संपूर्ण व्याज रकमेवर लागू होतो, फक्त मर्यादेपेक्षा जास्त असलेल्या भागावर नाही.

⚠️ उदाहरण: सर्वसामान्य गुंतवणूकदार, एक बँक तुम्ही FY 2026-27 मध्ये एका बँकेतून ₹62,000 व्याज कमावले.
₹62,000 हे ₹50,000 च्या मर्यादेपेक्षा जास्त असल्याने, TDS संपूर्ण ₹62,000 वर लागू होतो — फक्त ₹12,000 (मर्यादेवरील भाग) वर नाही.
TDS कपात = ₹62,000 च्या 10% = ₹6,200. तुम्हाला ₹55,800 निव्वळ मिळतील; उर्वरित रक्कम ITR भरताना जुळवली जाईल.
✅ उदाहरण: ज्येष्ठ नागरिक, एक बँक एक ज्येष्ठ नागरिक FY 2026-27 मध्ये एका बँकेतून ₹85,000 व्याज कमावतो.
₹85,000 हे ज्येष्ठ नागरिकांसाठीच्या ₹1,00,000 मर्यादेपेक्षा कमी असल्याने, कोणताही TDS कापला जात नाही — संपूर्ण रक्कम जमा होते.

4. Form 15G विरुद्ध Form 15H — TDS टाळा

तुमचे व्याज मर्यादा ओलांडले तरीही, जर तुमचे एकूण करपात्र उत्पन्न (पात्र वजावटींनंतर) मूळ सूट मर्यादेपेक्षा कमी असेल, तर तुम्ही तुमच्या बँकेत स्व-घोषणापत्र सादर करून सुरुवातीलाच TDS कापणे थांबवू शकता.

फॉर्मकोण वापरू शकतोअट
Form 15G60 वर्षांखालील व्यक्ती, HUFएकूण करपात्र उत्पन्न मूळ सूट मर्यादेपेक्षा कमी आणि देय कर शून्य
Form 15Hज्येष्ठ नागरिक (60 वर्षे आणि त्याहून अधिक)एकूण उत्पन्नावर देय कर शून्य (15G प्रमाणे उत्पन्न मर्यादेची अट नाही)

Form 15G / 15H सादर करण्याचे टप्पे

1

पात्रता तपासा

सर्व वजावटी आणि सवलतींनंतर तुमचे वार्षिक एकूण कर दायित्व शून्य आहे याची खात्री करा.

2

फॉर्म डाउनलोड करा

तुमच्या बँकेच्या नेटबँकिंग पोर्टलवर, मोबाईल अ‍ॅपवर किंवा इन्कम टॅक्स डिपार्टमेंटच्या वेबसाईटवर (incometax.gov.in) उपलब्ध आहे.

3

आर्थिक वर्षाच्या सुरुवातीला सादर करा

शक्यतो एप्रिलमध्ये, बँक कोणतेही व्याज जमा करण्यापूर्वी, जेणेकरून TDS सुरुवातीलाच कापला जाणार नाही.

4

प्रत्येक बँकेत स्वतंत्रपणे सादर करा

Form 15G/15H तुमची FD असलेल्या प्रत्येक बँक शाखेत किंवा NBFC मध्ये भरावा लागतो — तो आपोआप सर्व संस्थांमध्ये शेअर होत नाही.

⚠️ फक्त एका आर्थिक वर्षासाठी वैध Form 15G/15H दरवर्षी नव्याने सादर करावा लागतो. तुम्ही प्रत्यक्षात कर भरण्यास पात्र असताना खोटी घोषणा सादर करणे हा इन्कम टॅक्स अ‍ॅक्ट अंतर्गत दंडनीय गुन्हा आहे.

5. PAN नाही? दुप्पट TDS भरावा लागेल

जास्त TDS टाळण्यासाठी FD खात्याशी PAN लिंक करा
प्रत्येक FD खात्याशी तुमचा PAN लिंक करणे ही TDS दर निम्मा करण्याची सर्वात सोपी पद्धत आहे.

जर तुमचे FD खाते वैध PAN शी लिंक नसेल, तर बँकांना तुमचे उत्पन्न किंवा Form 15G/15H पात्रता काहीही असो, 10% ऐवजी 20% TDS कापणे बंधनकारक आहे. हा नियम अघोषित उत्पन्न रोखण्यासाठी बनवला आहे.

❌ सामान्य चूक बँकेच्या नोंदींमध्ये PAN अद्ययावत न करता FD उघडणे, किंवा जुने खाते जिथे PAN कधीच लिंक केला गेला नाही, यामुळे तुमचा TDS दर शांतपणे दुप्पट होतो. नेटबँकिंगवर तुमच्या FD खात्याचे तपशील तपासा आणि PAN नसल्यास लगेच अद्ययावत करा.

6. TDS परतावा कसा मिळवायचा

जर TDS कापला गेला असेल पण तुमचे एकूण उत्पन्न (FD व्याजासह) करपात्र मर्यादेपेक्षा कमी असेल, किंवा तुमचे प्रत्यक्ष कर दायित्व कापलेल्या TDS पेक्षा कमी असेल, तर तुम्ही जास्तीची रक्कम परत मिळवू शकता.

1

Form 16A / AIS गोळा करा

तुमच्या बँकेकडून Form 16A (TDS प्रमाणपत्र) डाउनलोड करा, किंवा सर्व TDS नोंदींसाठी इन्कम टॅक्स ई-फायलिंग पोर्टलवरील Annual Information Statement (AIS) तपासा.

2

FD व्याज "Income from Other Sources" मध्ये जोडा

ITR भरताना संपूर्ण व्याज रक्कम नोंदवा (फक्त मिळालेली निव्वळ रक्कम नाही).

3

आधी कापलेला TDS दावा करा

तुमच्या Form 26AS/AIS मध्ये दाखवलेली TDS रक्कम तुमच्या एकूण देय कराशी जुळवण्यासाठी आपोआप उपलब्ध असते.

4

अंतिम तारखेपूर्वी ITR भरा

कोणताही जास्तीचा TDS ई-व्हेरिफिकेशननंतर काही आठवड्यांत थेट तुमच्या बँक खात्यात परत जमा होतो.

7. कलम 80TTA विरुद्ध 80TTB वजावट

TDS मर्यादेव्यतिरिक्त, इन्कम टॅक्स अ‍ॅक्ट करपात्र उत्पन्नाची गणना करताना व्याज उत्पन्नावर वजावटीचीही परवानगी देतो — TDS आधीच कापला गेला असला तरी हे उपयुक्त आहे.

कलमकोणाला लागूयात काय समाविष्टकमाल वजावट
80TTA60 वर्षांखालील व्यक्तीफक्त बचत खाते व्याज (FD व्याज नाही)₹10,000/वर्ष
80TTBज्येष्ठ नागरिक (60+)FD, RD आणि बचत खाते व्याज₹50,000/वर्ष
💡 मुख्य फरक सर्वसामान्य (गैर-ज्येष्ठ) करदात्यांना 80TTA अंतर्गत FD व्याजावर कोणतीही वजावट मिळत नाही — ती फक्त बचत खाते व्याजाला लागू आहे. ज्येष्ठ नागरिकांना जास्त फायदा आहे, कारण 80TTB मध्ये ₹1 लाखाच्या उच्च TDS मर्यादेव्यतिरिक्त FD व्याज थेट समाविष्ट आहे.

8. TDS चा बोजा कमी करण्याच्या स्मार्ट टिप्स

🏦

अनेक बँकांमध्ये FD विभागा

सुरुवातीची TDS कपात कमी करण्यासाठी प्रत्येक बँकेतील व्याज ₹50,000/₹1 लाख मर्यादेखाली ठेवा.

📝

दरवर्षी एप्रिलमध्ये 15G/15H सादर करा

आर्थिक वर्षाच्या सुरुवातीलाच, पहिले व्याज जमा होण्यापूर्वी, प्रत्येक बँकेत हे भरा.

🆔

सर्वत्र PAN लिंक करा

20% च्या भारी TDS दरापासून वाचण्यासाठी प्रत्येक FD खात्यावर PAN अद्ययावत असल्याची खात्री करा.

📅

FD परिपक्वतेची वेळ ठरवा

वर्षाच्या अखेरीस जवळ असल्यास, 1 एप्रिलनंतर लगेच बुक किंवा नूतनीकरण केल्याने व्याज कमी-कर वर्षात राहील का हे तपासा.

🧾

AIS द्वारे ट्रॅक करा

ITR भरताना कोणतीही TDS नोंद चुकू नये म्हणून वेळोवेळी Annual Information Statement तपासा.

👴

ज्येष्ठ नागरिक कुटुंब सदस्यामार्फत नियोजन करा

कौटुंबिक आर्थिक नियोजनात, ज्येष्ठ नागरिकांना खूप जास्त कर-मुक्त मर्यादा मिळते — योग्य तिथे एकत्र नियोजन करा.

9. वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

2026 मध्ये FD व्याजावर TDS ची मर्यादा किती आहे?
बँका आणि पोस्ट ऑफिस तेव्हाच TDS कापतात जेव्हा एका बँकेतून तुमचे एकूण FD व्याज वार्षिक ₹50,000 (सर्वसामान्य गुंतवणूकदार) किंवा ₹1,00,000 (60+ ज्येष्ठ नागरिक) पेक्षा जास्त असते. NBFC आणि इतरांसाठी ही मर्यादा ₹10,000 आहे.
FD व्याजावर TDS चा दर किती आहे?
जर तुमचा PAN FD खात्याशी लिंक असेल तर 10% TDS कापला जातो. PAN नसेल तर हा दर 20% होतो.
FD व्याजावरील TDS कसे टाळावे?
आर्थिक वर्षाच्या सुरुवातीला तुमच्या बँकेत Form 15G (60 वर्षांखालील) किंवा Form 15H (60 वर्षे किंवा त्याहून अधिक) सादर करा, जर तुमचे एकूण करपात्र उत्पन्न मूळ सूट मर्यादेपेक्षा कमी असेल.
TDS कापला गेला पण माझे उत्पन्न करपात्र नसेल तर परतावा मिळेल का?
हो. तुमचा इन्कम टॅक्स रिटर्न भरा आणि TDS रक्कम परताव्याच्या स्वरूपात दावा करा. प्रक्रियेनंतर जास्तीची कापलेली रक्कम तुमच्या बँक खात्यात परत जमा होईल.
FD व्याजावर TDS हाच अंतिम कर आहे का?
नाही. TDS ही केवळ स्रोतावरील कर कपात आहे, अंतिम कर नाही. FD व्याज तुमच्या एकूण उत्पन्नात जोडले जाते आणि तुमच्या इन्कम टॅक्स स्लॅबनुसार त्यावर कर आकारला जातो. ITR भरताना तुम्हाला अतिरिक्त कर भरावा लागू शकतो किंवा परतावा मिळू शकतो.

🏦 गुंतवणुकीपूर्वी FD दरांची तुलना करा

40+ बँका आणि NBFC मध्ये सर्वोत्तम कर-पश्चात परतावा शोधा — मोफत, पारदर्शी, साइन-अपशिवाय.

FD दरांची तुलना करा →

अस्वीकरण: हा लेख केवळ माहितीच्या उद्देशाने आहे आणि तो कर किंवा गुंतवणूक सल्ला नाही. TDS मर्यादा आणि दर जुलै 2026 पर्यंतचे आहेत आणि इन्कम टॅक्स डिपार्टमेंटच्या बदलांच्या अधीन आहेत. कृपया तुमच्या परिस्थितीनुसार मार्गदर्शनासाठी पात्र चार्टर्ड अकाउंटंट किंवा कर सल्लागाराचा सल्ला घ्या. BookmyFD हे तुलना प्लॅटफॉर्म आहे आणि कर किंवा आर्थिक सल्ला देत नाही.

← सर्व FD मार्गदर्शक