By Pramod Kumar · B.Tech NIT Nagpur | M.Tech IIT Roorkee | Founder, BookmyFD · అక్టోబర్ 6, 2026 | 9 నిమిషాల చదవడం
మనలో చాలామంది FD రేట్లను పోల్చడానికి గంటలు వెచ్చిస్తాం, కానీ ఫారమ్‌లోని నామినేషన్ భాగానికి పది సెకన్లు కూడా ఇవ్వం — అసలు దాన్ని నింపితే. అయితే ఆ ఒక్క లైనే మీ కుటుంబానికి డబ్బు సుమారు రెండు వారాల్లో అందుతుందా, లేక వారు నెలల తరబడి అఫిడవిట్లు, ఇండెమ్నిటీ బాండ్లు, కోర్టు పత్రాల కోసం తిరగాలా అన్నది నిర్ణయిస్తుంది.
నియమాలు పెద్ద ఎత్తున మారాయి. 2025 నవంబర్ 1 నుండి బ్యాంకులు ఒక డిపాజిట్పై నలుగురు నామినీల వరకు పెట్టుకోవడానికి అనుమతిస్తున్నాయి. అలాగే RBI సవరించిన క్లెయిమ్-సెటిల్‌మెంట్ నియమాల ప్రకారం — వీటిని బ్యాంకులు 2026 మార్చి 31 నాటికి అమలు చేయాల్సి ఉంది — పత్రాలు అందిన 15 రోజుల్లోపు డెత్ క్లెయిమ్‌ను పరిష్కరించాలి. ఈ గైడ్ నామినేషన్, జాయింట్ FD మరియు క్లెయిమ్ ప్రక్రియను సులభమైన భాషలో వివరిస్తుంది.
.jpg)
📑 విషయ సూచిక
- FD నామినేషన్ అంటే ఏమిటి — అది ఎందుకు ముఖ్యం
- కొత్త నియమం: ఒక FDపై 4 మంది నామినీల వరకు
- జాయింట్ FD — సరైన ఆపరేటింగ్ మోడ్ ఎంచుకోవడం
- నామినీ vs జాయింట్ హోల్డర్ vs చట్టబద్ధ వారసుడు
- డిపాజిటర్ మరణం తర్వాత FD క్లెయిమ్ ఎలా చేయాలి
- నామినీ లేరా? ₹15 లక్షల సులభ మార్గం
- డిపాజిటర్ మరణం తర్వాత వడ్డీ, పెనాల్టీ మరియు పన్ను
- నామినీని ఎలా చేర్చాలి లేదా మార్చాలి
- స్మార్ట్ చిట్కాలు
- తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
1. FD నామినేషన్ అంటే ఏమిటి — అది ఎందుకు ముఖ్యం
నామినేషన్ అంటే బ్యాంక్‌కు మీరు ఇచ్చే సూచన: "నేను మరణిస్తే, ఈ FDని ఈ వ్యక్తికి చెల్లించండి." నామినీ ఎవరైనా కావచ్చు — జీవిత భాగస్వామి, పిల్లలు, తల్లిదండ్రులు, తోబుట్టువులు లేదా స్నేహితుడు కూడా. దీనికి ఖర్చు ఏమీ లేదు, రెండు మూడు నిమిషాలు పడుతుంది, మీకు కావాల్సినన్ని సార్లు మార్చుకోవచ్చు.
రికార్డులో చెల్లుబాటయ్యే నామినేషన్ ఉంటే, బ్యాంక్ ఒక సాధారణ క్లెయిమ్ ఫారమ్, మరణ ధృవీకరణ పత్రం మరియు నామినీ గుర్తింపు రుజువుతో డబ్బును విడుదల చేయగలదు — వారసత్వ ధృవీకరణ పత్రం, కోర్టు ఉత్తర్వు, జామీను ఏవీ అవసరం లేదు.
2. కొత్త నియమం: ఒక FDపై 4 మంది నామినీల వరకు
2025 అక్టోబర్ వరకు ఒక డిపాజిట్‌కు ఒక్క నామినీని మాత్రమే పెట్టుకోగలిగేవారు. బ్యాంకింగ్ చట్టాల (సవరణ) చట్టం, 2025 దీన్ని మార్చింది. 2025 నవంబర్ 1 నుండి మీరు నలుగురు నామినీల వరకు, రెండు పద్ధతుల్లో ఒకదానిలో పెట్టుకోవచ్చు:
| లక్షణం | ఏకకాల (Simultaneous) నామినేషన్ | వరుస (Successive) నామినేషన్ |
|---|---|---|
| ఎలా పనిచేస్తుంది | నామినీలందరూ మీరు నిర్ణయించిన శాతాల్లో డబ్బును పంచుకుంటారు | నామినీలు 1 నుండి 4 వరకు క్రమంలో ఉంటారు; వారిలో ఒక్కరికే డబ్బు అందుతుంది |
| వాటాలు | మీరే నిర్ణయిస్తారు — మొత్తం 100% కావాలి | క్రమంలో జీవించి ఉన్న మొదటి నామినీకి 100% అందుతుంది |
| ఎవరికి అనుకూలం | జీవిత భాగస్వామి, పిల్లల మధ్య డబ్బు పంచడానికి | మొదటి ఎంపిక లేని పక్షంలో బ్యాకప్ పెట్టుకోవడానికి |
| ఎక్కడ అందుబాటులో ఉంది | డిపాజిట్ ఖాతాలు, FDలతో సహా | డిపాజిట్ ఖాతాలు; బ్యాంక్ లాకర్లకు ఈ పద్ధతి మాత్రమే అనుమతి |
ఉదాహరణ: ₹12 లక్షల FD, రెండు విధాలుగా నామినేషన్
రమేష్‌కు ₹12 లక్షల FD ఉందనుకుందాం. ఆయన తన భార్య సునీత, కొడుకు అమన్, కూతురు రియా కోసం ఏర్పాటు చేయాలనుకుంటున్నారు.
🤝 ఏకకాల
- సునీత — 50% → ₹6,00,000
- అమన్ — 25% → ₹3,00,000
- రియా — 25% → ₹3,00,000
- ప్రతి ఒక్కరికీ వారి వాటా నేరుగా అందుతుంది
🔢 వరుస
- 1వ: సునీతకు మొత్తం ₹12,00,000
- 2వ: అమన్ — సునీత లేకపోతే మాత్రమే
- 3వ: రియా — ఇద్దరూ లేకపోతే మాత్రమే
- ఒక్కరికే చెల్లింపు జరుగుతుంది
* వివరణ కోసం అసలు మొత్తం మాత్రమే చూపించాం. FDపై రావాల్సిన వడ్డీ కూడా నామినీలకు ఇదే నిష్పత్తిలో అందుతుంది.
నలుగురు నామినీల నియమం బ్యాంక్ డిపాజిట్లకు వర్తిస్తుంది. కంపెనీ (NBFC) FDలు, పోస్ట్ ఆఫీస్ డిపాజిట్లకు వాటి సొంత నామినేషన్ నియమాలు ఉంటాయి, కాబట్టి బుక్ చేసే ముందు దరఖాస్తు ఫారమ్‌ను చదవండి.
3. జాయింట్ FD — సరైన ఆపరేటింగ్ మోడ్ ఎంచుకోవడం
జాయింట్ FD ఇద్దరు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ మంది పేరుపై ఉంటుంది. అన్నింటికంటే ముఖ్యమైనది ఫారమ్‌లో మీరు ఎంచుకునే ఆపరేటింగ్ సూచన, ఎందుకంటే డబ్బును ఎవరు తీసుకోగలరో — ఇప్పుడూ, ఎవరైనా మరణించిన తర్వాతా — అదే నిర్ణయిస్తుంది.
| మోడ్ | అందరూ జీవించి ఉన్నప్పుడు ఎవరు ఆపరేట్ చేస్తారు | ఒక హోల్డర్ మరణిస్తే |
|---|---|---|
| Either or Survivor | ఎవరైనా ఒక హోల్డర్ | జీవించి ఉన్న హోల్డర్‌కు FD అందుతుంది |
| Former or Survivor | మొదటి హోల్డర్ మాత్రమే | రెండవ హోల్డర్‌కు అందుతుంది — కానీ మొదటి హోల్డర్ మరణం తర్వాతే |
| Anyone or Survivor(s) (3+ హోల్డర్లు) | ఎవరైనా ఒక హోల్డర్ | జీవించి ఉన్న హోల్డర్లు కొనసాగిస్తారు |
| Jointly | హోల్డర్లందరూ కలిసి సంతకం చేయాలి | సర్వైవర్‌షిప్ లేదు — జీవించి ఉన్న హోల్డర్, మరణించిన వ్యక్తి చట్టబద్ధ వారసులు కలిసి క్లెయిమ్ చేయాలి |
చాలా దంపతులకు Either or Survivor ఆచరణాత్మకమైన ఎంపిక. జీవితకాలం పూర్తి నియంత్రణ తమ వద్దే ఉండాలి కానీ తర్వాత డబ్బు పిల్లలకు అందాలి అనుకునే తల్లిదండ్రులకు Former or Survivor సరిపోతుంది.
పన్ను విషయంలో రెండు సంగతులు గుర్తుంచుకోండి: జాయింట్ FD వడ్డీ మరియు TDS మొదటి హోల్డర్ PAN కింద నమోదవుతాయి, మరియు ట్యాక్స్-సేవింగ్ FDలో సెక్షన్ 80C మినహాయింపును మొదటి హోల్డర్ మాత్రమే క్లెయిమ్ చేయగలరు.
4. నామినీ vs జాయింట్ హోల్డర్ vs చట్టబద్ధ వారసుడు
👤 నామినీ
- FDపై మీరే పేర్కొంటారు
- మీ మరణం తర్వాత బ్యాంక్ నుండి డబ్బు అందుకుంటారు
- దాన్ని ట్రస్టీగా కలిగి ఉంటారు — ఆటోమేటిక్‌గా యజమాని కారు
- మీ జీవితకాలంలో ఎలాంటి హక్కులూ ఉండవు
👥 జాయింట్ హోల్డర్
- FDపైనే సహ-హోల్డర్‌గా పేరు ఉంటుంది
- ఎంచుకున్న మోడ్ ప్రకారం FDని ఆపరేట్ చేయగలరు
- సర్వైవర్‌షిప్ క్లాజ్ కింద డబ్బు అందుకుంటారు
- వడ్డీ మొదటి హోల్డర్ PAN కింద నమోదవుతుంది
⚖️ చట్టబద్ధ వారసుడు
- మీ వీలునామా లేదా వారసత్వ చట్టం ద్వారా నిర్ణయమవుతారు
- డబ్బుకు అంతిమ యజమాని
- నామినీ లేకపోతే, పత్రాలతో క్లెయిమ్‌ను నిరూపించాలి
- నామినీ నుండి తమ వాటాను కోరవచ్చు
5. డిపాజిటర్ మరణం తర్వాత FD క్లెయిమ్ ఎలా చేయాలి
FDకి నామినీ లేదా సర్వైవర్‌షిప్ క్లాజ్ ఉంటే, ప్రక్రియ చిన్నదే:
బ్యాంక్‌కు తెలియజేయండి
బ్రాంచ్‌కు వెళ్లండి — చాలా బ్యాంకులు దీన్ని ఆన్‌లైన్‌లో కూడా స్వీకరిస్తాయి — మరణం గురించి తెలియజేయండి. డెత్-క్లెయిమ్ ఫారమ్ అడగండి.
మూడు ప్రాథమిక పత్రాలు సమర్పించండి
క్లెయిమ్ ఫారమ్, మరణ ధృవీకరణ పత్రం కాపీ, మరియు క్లెయిమ్ చేసే వ్యక్తి గుర్తింపు, చిరునామా రుజువు. రికార్డులో నామినీ లేదా సర్వైవర్ ఉంటే, బ్యాంక్ వారసత్వ ధృవీకరణ పత్రం, కోర్టు ఉత్తర్వు లేదా మూడవ వ్యక్తి జామీను అడగకూడదు.
నిర్ణయించుకోండి: ఇప్పుడే మూసేయాలా, కొనసాగించాలా
మీరు FDని వెంటనే మూసేయవచ్చు — డిపాజిటర్ మరణం తర్వాత బ్యాంకులు ఎలాంటి పెనాల్టీ లేకుండా ముందస్తు మూసివేతను అనుమతించాలి. జీవించి ఉన్న జాయింట్ హోల్డర్ సాధారణంగా FDని మెచ్యూరిటీ వరకు కొనసాగించవచ్చు కూడా. బ్యాంక్ ఏ ఆప్షన్లు ఇస్తుందో అడగండి.
డబ్బు అందుకోండి
బ్యాంక్ మొత్తాన్ని క్లెయిమ్ చేసిన వ్యక్తి ఖాతాలో జమ చేస్తుంది. RBI నియమాల ప్రకారం, అన్ని పత్రాలు అందిన 15 క్యాలెండర్ రోజుల్లోపు క్లెయిమ్‌ను పరిష్కరించాలి.
.jpg)
6. నామినీ లేరా? ₹15 లక్షల సులభ మార్గం
నామినీ లేకపోతే, సర్వైవర్‌షిప్ క్లాజ్ కూడా లేకపోతే, చట్టబద్ధ వారసులే క్లెయిమ్ చేయాలి. చిన్న మొత్తాలకు RBI దీన్ని సులభతరం చేసింది:
| పరిస్థితి | బ్యాంక్ ఏమి అడుగుతుంది |
|---|---|
| రికార్డులో నామినీ లేదా సర్వైవర్ ఉన్నారు | క్లెయిమ్ ఫారమ్, మరణ ధృవీకరణ పత్రం మరియు క్లెయిమ్ చేసే వ్యక్తి గుర్తింపు రుజువు |
| నామినీ లేరు — ₹15 లక్షల వరకు క్లెయిమ్ (సహకార బ్యాంకుల్లో ₹5 లక్షలు) | పైవన్నీ, వాటితో పాటు ఇండెమ్నిటీ బాండ్, ఇతర చట్టబద్ధ వారసుల నుండి నిరభ్యంతర లేదా డిస్‌క్లెయిమర్ లేఖ, మరియు చట్టబద్ధ వారసుల ధృవీకరణ పత్రం లేదా కుటుంబం తెలిసిన స్వతంత్ర వ్యక్తి ఇచ్చే ప్రకటన. మూడవ వ్యక్తి జామీను అవసరం లేదు. |
| నామినీ లేరు — పరిమితికి మించిన క్లెయిమ్ | వారసత్వ ధృవీకరణ పత్రం, చట్టబద్ధ వారసుల ధృవీకరణ పత్రం లేదా అటువంటి చట్టపరమైన పత్రాలు (వీలునామా ఉంటే ప్రొబేట్). బ్యాంక్ జామీను కూడా అడగవచ్చు. |
సులభ మార్గంలో కూడా ప్రతి వారసుడి నుండి నిరభ్యంతర లేఖలు తెచ్చుకోవడానికి వారాలు పట్టవచ్చు — కోర్టు నుండి వారసత్వ ధృవీకరణ పత్రం పొందడానికి నెలలూ పడుతుంది, డబ్బూ ఖర్చవుతుంది. నామినేషన్ ఉంటే ఇవేవీ అవసరం ఉండవు.
7. డిపాజిటర్ మరణం తర్వాత వడ్డీ, పెనాల్టీ మరియు పన్ను
మరణం కారణంగా కుటుంబం వడ్డీ నష్టపోకుండా RBI నియమాలు రక్షిస్తాయి:
| పరిస్థితి | బ్యాంక్ చెల్లించే వడ్డీ |
|---|---|
| డిపాజిటర్ మరణం తర్వాత FDని మెచ్యూరిటీకి ముందే మూసేస్తే | FD వాస్తవంగా కొనసాగిన కాలానికి వర్తించే రేటు — పెనాల్టీ లేదు |
| మరణం మెచ్యూరిటీకి ముందు జరిగి, క్లెయిమ్ మెచ్యూరిటీ తర్వాత చేస్తే | మెచ్యూరిటీ వరకు ఒప్పంద రేటు, ఆ తర్వాత అదనపు కాలానికి మెచ్యూరిటీ తేదీన వర్తించే రేటుతో సాధారణ వడ్డీ |
| FD మెచ్యూర్ అయిన తర్వాత డిపాజిటర్ మరణిస్తే | మెచ్యూరిటీ తేదీ నుండి చెల్లింపు వరకు సేవింగ్స్ ఖాతా రేటు |
పన్ను విషయం: నామినీ లేదా వారసుడు అందుకునే డబ్బు వారసత్వం, ఆదాయం కాదు — భారతదేశంలో వారసత్వ పన్ను లేదు. వడ్డీ విషయం వేరు. మరణ తేదీ వరకు వచ్చిన వడ్డీ మరణించిన వ్యక్తి చివరి ఆదాయపు పన్ను రిటర్న్‌లోకి వెళ్తుంది (దీన్ని చట్టబద్ధ వారసుడు దాఖలు చేస్తారు), ఆ తర్వాత వచ్చిన వడ్డీ దాన్ని అందుకునే వ్యక్తి ఆదాయంగా పన్నుకు లోబడుతుంది. TDS సరైన వ్యక్తి పేరున జమ కావడానికి క్లెయిమ్ చేసే వ్యక్తి PANను బ్యాంక్‌కు ముందుగానే ఇవ్వండి.
8. నామినీని ఎలా చేర్చాలి లేదా మార్చాలి
మీ ప్రస్తుత FDలను తనిఖీ చేయండి
ప్రతి FD రసీదుపై లేదా నెట్ బ్యాంకింగ్‌లో "Nomination Registered" మరియు నామినీ పేరు ఉందో లేదో చూడండి. పాత FDలకు తరచుగా నామినీ అసలే ఉండరు.
చేర్చండి లేదా అప్‌డేట్ చేయండి — ఆన్‌లైన్‌లో లేదా బ్రాంచ్‌లో
చాలా బ్యాంకుల నెట్ బ్యాంకింగ్ లేదా మొబైల్ యాప్‌లో నామినేషన్ ఆప్షన్ ఉంటుంది. లేకపోతే మీ బ్రాంచ్‌లో నామినేషన్ ఫారమ్ నింపండి. దీనికి ఎలాంటి రుసుము లేదు.
పద్ధతిని ఎంచుకోండి
ఒక నామినీ, లేదా నలుగురి వరకు — శాతం వాటాలతో (ఏకకాల) లేదా ప్రాధాన్యతా క్రమంలో (వరుస).
నామినీ మైనర్ అయితే
పిల్లవాడు ఇంకా మైనర్‌గా ఉన్నప్పుడే మీరు మరణిస్తే, అతని తరఫున డబ్బు అందుకునే ఒక పెద్ద వ్యక్తి పేరును కూడా ఇవ్వండి.
అక్నాలెడ్జ్‌మెంట్‌ను భద్రపరచండి
బ్యాంక్ మీ అభ్యర్థనకు మూడు పని దినాల్లో అక్నాలెడ్జ్‌మెంట్ ఇవ్వాలి. దాన్ని మీ FD పత్రాలతో పాటు ఉంచి, అవి ఎక్కడ ఉన్నాయో కుటుంబానికి చెప్పండి.
9. స్మార్ట్ చిట్కాలు
ప్రతి FDని విడిగా తనిఖీ చేయండి
మీ సేవింగ్స్ ఖాతా నామినీ మీ డిపాజిట్లకూ వర్తిస్తారని అనుకోవద్దు. ప్రతి FDపై నామినీని నిర్ధారించుకోండి.
జీవితంలో ముఖ్య ఘట్టాల తర్వాత సమీక్షించండి
వివాహం, బిడ్డ జననం, విడాకులు లేదా కుటుంబంలో మరణం — ప్రతిసారీ మీ నామినీలను మళ్లీ చూసుకోండి.
వీలునామాతో సరిపోల్చండి
వీలునామాలోనూ నామినేషన్‌లోనూ ఒకే పేర్లు ఉంచండి, అప్పుడు తర్వాత ఎవరూ వాదించుకోవాల్సిన అవసరం ఉండదు.
జాయింట్ FDతో బీమా కవర్ పెరుగుతుంది
ఒకే బ్యాంక్‌లో వ్యక్తిగత FDకి, జాయింట్ FDకి వేర్వేరుగా ₹5 లక్షల కవర్ లభిస్తుంది. మా DICGC బీమా గైడ్ చూడండి.
కుటుంబం కోసం జాబితా ఉంచండి
ప్రతి డిపాజిట్‌కు బ్యాంక్, FD నంబర్, మెచ్యూరిటీ తేదీ, నామినీ వివరాలు రాసి ఉంచండి. తెలియని డిపాజిట్‌ను కుటుంబం క్లెయిమ్ చేయలేదు.
సీనియర్లు: రెండూ వాడండి
జీవిత భాగస్వామితో Either or Survivor FD, నామినీగా పిల్లలు — ఇది దాదాపు ప్రతి పరిస్థితినీ కవర్ చేస్తుంది. మా సీనియర్ సిటిజన్ FD గైడ్ చదవండి.
10. తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
🏦 మీ తదుపరి FDని సరైన పద్ధతిలో బుక్ చేయండి — ఉత్తమ రేటు, నామినీతో సహా
40+ బ్యాంకులు మరియు NBFCల FD రేట్లను పోల్చండి, బుక్ చేసేటప్పుడే మీ నామినీని చేర్చండి.
FD రేట్లను పోల్చండి →నిరాకరణ: ఈ కథనం కేవలం సమాచారం కోసం మాత్రమే, చట్టపరమైన, పెట్టుబడి లేదా పన్ను సలహా కాదు. నామినేషన్ మరియు క్లెయిమ్-సెటిల్‌మెంట్ నియమాలు బ్యాంకింగ్ చట్టాల (సవరణ) చట్టం, 2025 మరియు RBI ఆదేశాల ప్రకారం 2026 అక్టోబర్ నాటికి బ్యాంకులకు వర్తించేవి; ఒక్కో బ్యాంక్ ఫారమ్‌లు, పరిమితులు, ప్రక్రియలు వేరుగా ఉండవచ్చు, NBFC మరియు పోస్ట్ ఆఫీస్ డిపాజిట్లకు వేరే నియమాలు వర్తిస్తాయి. చివరికి వారసత్వం ఎవరికి దక్కుతుందన్నది మీ వీలునామా మరియు మీకు వర్తించే వారసత్వ చట్టంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. నిర్ణయాలు తీసుకునే ముందు మీ బ్యాంక్‌తో నిర్ధారించుకోండి మరియు అర్హత కలిగిన న్యాయ లేదా పన్ను సలహాదారును సంప్రదించండి.