EN हिंदी मराठी తెలుగు বাংলা
स्मार्ट कर्ज · ऑक्टोबर 2026

FD वर कर्ज 2026 — तुमची फिक्स्ड डिपॉझिट न मोडता पैसे मिळवा

तातडीने पैशांची गरज आहे? FD मोडण्यापूर्वी किंवा महागडे वैयक्तिक कर्ज घेण्यापूर्वी पाहा, FD वर कर्ज घेणे किती कमी खर्चाचे ठरू शकते.

Pramod Kumar By Pramod Kumar  ·  B.Tech NIT Nagpur | M.Tech IIT Roorkee | Founder, BookmyFD  ·  23 ऑक्टोबर 2026  |  8 मिनिट वाचन

हॉस्पिटलचे बिल, शाळेच्या फीची शेवटची तारीख, न थांबू शकणारे व्यवसायाचे पेमेंट — लवकर किंवा उशिरा बहुतेक कुटुंबांना तातडीने पैशांची गरज भासते. तुमची बचत FD मध्ये असेल, तर पहिला विचार ती मोडण्याचा येतो. पण FD मुदतपूर्व मोडणे म्हणजे दंड आणि संपूर्ण रकमेवर कमी व्याज — फक्त गरजेच्या भागावर नाही.

एक चांगला पर्याय आहे जो बहुतेकांना माहीत नसतो: FD वर कर्ज किंवा ओव्हरड्राफ्ट. तुमची FD चालू राहते, तुम्ही तिच्या मूल्याच्या 90% पर्यंत कर्ज घेता, आणि FD दरापेक्षा फक्त 1–2% जास्त व्याज देता. हे कसे चालते, त्याचा खरा खर्च किती, आणि ते केव्हा योग्य ठरते, हे हा मार्गदर्शक सांगतो.

नाण्यांसह कलंडलेली गुलाबी पिगी बँक — बचत रिकामी करण्याऐवजी FD वर कर्ज घ्या
अल्पकालीन गरजेसाठी तुमची बचत रिकामी करण्याची गरज नाही.

📑 अनुक्रमणिका

  1. FD वर कर्ज म्हणजे काय?
  2. ओव्हरड्राफ्ट विरुद्ध डिमांड लोन — कोणते निवडावे?
  3. महत्त्वाची वैशिष्ट्ये: रक्कम, दर, मुदत, शुल्क
  4. FD मोडावी की तिच्यावर कर्ज घ्यावे? एक खरे उदाहरण
  5. FD वर कर्ज विरुद्ध पैसे उभे करण्याचे इतर मार्ग
  6. कोणत्या FD पात्र आहेत — आणि कोणत्या नाहीत
  7. अर्ज कसा करावा — ऑनलाइन किंवा शाखेत
  8. FD वर कर्ज केव्हा योग्य नाही
  9. स्मार्ट टिप्स
  10. वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

1. FD वर कर्ज म्हणजे काय?

हे असे कर्ज आहे ज्यात तुमची फिक्स्ड डिपॉझिट तारण म्हणून काम करते. बँक FD वर लियन लावते — म्हणजे कर्ज फेडेपर्यंत तुम्ही FD बंद करू किंवा काढू शकत नाही — आणि तिच्या मूल्याचा मोठा भाग तुम्हाला कर्ज म्हणून देते.

सर्वात महत्त्वाचे: तुमची FD मोडली जात नाही. ती मॅच्युरिटीपर्यंत मूळ दराने व्याज कमावत राहते, आणि मुदतपूर्व पैसे काढण्याचा दंड लागत नाही. बँकेचे पैसे तुमच्या ठेवीने पूर्ण सुरक्षित असल्याने ती विनातारण कर्जापेक्षा खूप कमी व्याज घेते, साधारणपणे कमी कागदपत्रांत आणि उत्पन्नाच्या पुराव्याशिवाय.

💡 मूळ कल्पना समजा तुमची FD 6.50% कमावते आणि कर्ज 8.50% ला आहे. तर कर्जाचा खरा खर्च फक्त सुमारे 2% चा फरक — कारण तेच पैसे FD मध्ये तुमच्यासाठी 6.50% कमावत राहतात.

2. ओव्हरड्राफ्ट विरुद्ध डिमांड लोन — कोणते निवडावे?

बँका ही सुविधा दोन प्रकारे देतात:

💳 FD वर ओव्हरड्राफ्ट (OD)

  • बँक एक मर्यादा ठरवते — उदा. FD च्या 90%
  • मर्यादेपर्यंत कोणतीही रक्कम, हवी तेव्हा काढा
  • व्याज फक्त वापरलेल्या रकमेवर, फक्त तेवढ्या दिवसांचे
  • कधीही, कितीही रक्कम फेडा — EMI नाही
  • अनेकदा नेट बँकिंगमध्ये लगेच उपलब्ध

📄 FD वर डिमांड लोन

  • संपूर्ण कर्जाची रक्कम एकदम मिळते
  • पहिल्या दिवसापासून संपूर्ण रकमेवर व्याज
  • हप्त्यांनी किंवा एकरकमी फेडले जाते
  • एकदाच्या ठरलेल्या खर्चासाठी योग्य
  • काही बँका हे फक्त शाखेत देतात

बहुतेक लोकांसाठी ओव्हरड्राफ्ट हा चांगला पर्याय आहे. किती पैसे लागतील हे नक्की माहीत नसेल — उदा. सुरू असलेल्या उपचारासाठी — तर OD मध्ये न वापरलेल्या पैशांवर कधीही व्याज द्यावे लागत नाही.

3. महत्त्वाची वैशिष्ट्ये: रक्कम, दर, मुदत, शुल्क

वैशिष्ट्यबँका साधारणपणे काय देतात
कर्जाची रक्कमFD मूल्याच्या 85%–90% पर्यंत (काही बँका 95% पर्यंत)
व्याजदरतुमच्या FD दरापेक्षा 1%–2% जास्त
मुदतFD च्या उरलेल्या मॅच्युरिटीपर्यंत
प्रोसेसिंग फीअनेक बँकांत शून्य (SBI सह); इतरांत किरकोळ
प्रीपेमेंट शुल्कसाधारणपणे शून्य
क्रेडिट स्कोअर / उत्पन्न पुरावासाधारणपणे आवश्यक नाही — कर्ज पूर्णपणे सुरक्षित
रक्कम मिळणेअनेक बँकांत ऑनलाइन लगेच; शाखेत त्याच दिवशी

* अटी बँकेनुसार वेगळ्या असतात आणि बदलू शकतात. काही बँका किमान FD रक्कम किंवा मुदतही ठरवतात — उदा. HDFC Bank ओव्हरड्राफ्टसाठी किमान ₹25,000 ची FD मागते. तुमच्या बँकेच्या ताज्या अटी तपासा.

⚠️ "FD दरापेक्षा जास्त" म्हणजे तुमचा दर, कार्ड दर नव्हे कर्जाचा दर तुम्ही तारण ठेवत असलेल्या FD च्या दराशी जोडलेला असतो. तुम्ही दोन वर्षांपूर्वी 7.25% ची FD बुक केली असेल, तर 2% फरकाने तुमचे कर्ज 9.25% चे होईल — आज बँकेचे FD दर कमी असले तरी.

4. FD मोडावी की तिच्यावर कर्ज घ्यावे? एक खरे उदाहरण

मीराकडे एक वर्षापूर्वी 3 वर्षांसाठी 6.50% दराने बुक केलेली ₹5,00,000 ची FD आहे. मुलाच्या कॉलेज प्रवेशासाठी तिला 4 महिन्यांसाठी ₹2,00,000 हवे आहेत, जे ती बोनसमधून फेडेल. तिच्याकडे तीन पर्याय आहेत:

पर्यायखर्च कसा येतोमीराचा खर्च
A. FD मोडणेबँक वर्षभरासाठी 6.50% ऐवजी 1 वर्षाचा दर (6.25%) − 1% दंड = 5.25% देईल. तिची 3 वर्षांची योजनाही बिघडेल, आणि उरलेले ₹3 लाख आजच्या दराने पुन्हा बुक करावे लागतील.₹6,250 + पुन्हा बुकिंग
B. FD वर ओव्हरड्राफ्ट₹2 लाखांवर 4 महिन्यांसाठी 8.50% ने OD = ₹5,667 व्याज. पण तिची FD त्याच पैशांवर 6.50% कमावत राहते — त्याच 4 महिन्यांत ₹4,333.≈ ₹1,333 निव्वळ
C. वैयक्तिक कर्ज₹2 लाखांवर 4 महिन्यांसाठी 12% = ₹8,000, अधिक 1%–2% प्रोसेसिंग फी (₹2,000–₹4,000). काही कर्जदाते कर्ज लवकर बंद केल्यासही शुल्क घेतात.₹10,000+

* साध्या व्याजावर आधारित उदाहरण. दंड, OD फरक आणि वैयक्तिक कर्जाचे दर बँक आणि कर्जदारानुसार बदलतात.

ओव्हरड्राफ्टचा खर्च मीराला FD मोडण्याच्या साधारण एक-पंचमांश आणि वैयक्तिक कर्जाच्या साधारण एक-अष्टमांश येतो. आणि तिने 4 ऐवजी 2 महिन्यांत फेडले, तर OD व्याजही निम्मे होईल. (बँका FD मोडण्याचा दंड कसा मोजतात, ते आमच्या मुदतपूर्व FD मोडण्याच्या मार्गदर्शकात पाहा.)

5. FD वर कर्ज विरुद्ध पैसे उभे करण्याचे इतर मार्ग

पर्यायसाधारण खर्चवेगकागदपत्रेकोणासाठी योग्य
FD वर OD / कर्जFD दर + 1–2%लगेच–त्याच दिवशीअगदी कमीफेडता येईल अशी अल्पकालीन गरज
FD मोडणे0.5–1% दंड + कमी दरलगेच–त्याच दिवशीअगदी कमीजे पैसे परत ठेवणार नाही
वैयक्तिक कर्जसुमारे 10.5%–24% + फी1–3 दिवसउत्पन्न पुरावा, क्रेडिट तपासणीबचत नसताना मोठी गरज
गोल्ड लोनसुमारे 9%–18%त्याच दिवशीसोन्याचे मूल्यांकनसोने आहे पण FD नाही तेव्हा
क्रेडिट कार्ड (रिव्हॉल्व्हिंग)सुमारे 36%–42% वार्षिकलगेचकाही नाहीकाही दिवसांपेक्षा जास्त काळासाठी टाळा

* अंदाजे श्रेणी; प्रत्यक्ष दर कर्जदाता आणि तुमच्या प्रोफाइलवर अवलंबून असतात.

रबर बँडने बांधलेल्या गुंडाळलेल्या नोटा — FD वर ओव्हरड्राफ्टमधून तातडीने पैसे
FD वर ओव्हरड्राफ्ट काही मिनिटांत तुमच्या खात्यात पैसे आणू शकतो — तुमच्या बचत योजनेला धक्का न लावता.

6. कोणत्या FD पात्र आहेत — आणि कोणत्या नाहीत

ठेवीचा प्रकारकर्ज / OD मिळेल का?
सामान्य बँक FD (क्युम्युलेटिव्ह किंवा पेआउट)होय
जॉइंट FDहोय — साधारणपणे सर्व धारकांच्या सह्या लागतात
5 वर्षांची टॅक्स सेव्हिंग FD (कलम 80C)नाही — तारण म्हणून ठेवता येत नाही
NRE / NRO / FCNR ठेवीसाधारणपणे होय — पैशांच्या वापराबाबत RBI च्या नियमांसह
दुसऱ्या बँकेतील FDक्वचितच — बहुतेक बँका फक्त स्वतःच्या FD वर कर्ज देतात
कंपनी (NBFC) FDकाही NBFC — साधारणपणे ठेवीची कमी टक्केवारी

तुमच्याकडे टॅक्स सेव्हिंग FD असेल, तर लक्षात ठेवा ती 5 वर्षे लॉक असते आणि तिच्यावर कर्ज मिळत नाही — म्हणून आपत्कालीन गरजांसाठी काही सामान्य FD ठेवा. NRI नी NRE किंवा FCNR ठेवींवर कर्ज घेण्यापूर्वी आमचा NRI FD मार्गदर्शक वाचावा आणि बँकेच्या अटी तपासाव्यात.

7. अर्ज कसा करावा — ऑनलाइन किंवा शाखेत

1

नेट बँकिंग किंवा अॅपमध्ये लॉग इन करा

डिपॉझिट किंवा लोन विभागात "FD वर कर्ज / ओव्हरड्राफ्ट" असा पर्याय शोधा. अनेक बँका पात्र मर्यादा लगेच दाखवतात.

2

FD आणि रक्कम निवडा

तारण ठेवायची FD निवडा आणि तुमची मर्यादा ठरवा. पूर्ण मर्यादा घेणे आवश्यक नाही — लहान OD मर्यादा वापरेपर्यंत कोणताही जादा खर्च नाही.

3

अटी स्वीकारा

व्याजदर, फेडीची तारीख (साधारणपणे FD ची मॅच्युरिटी तारीख) आणि व्याज कसे आकारले जाईल ते तपासा. OTP ने खात्री करा.

4

पैसे वापरा

OD खाते किंवा कर्जाची रक्कम साधारणपणे काही मिनिटांत उपलब्ध होते. शाखेत अर्ज करण्यासाठी FD पावती, ओळखपत्र आणि सही केलेला अर्ज घेऊन जा.

5

फेड करा आणि लियन काढून घ्या

जमेल तेव्हा फेड करा. शिल्लक शून्य झाल्यावर OD बंद करा म्हणजे FD वरील लियन निघेल आणि ती नेहमीप्रमाणे रिन्यू किंवा पेआउट होईल.

💡 व्याज दर महिन्याला भरा बँका साधारणपणे OD व्याज मासिक किंवा तिमाही कापतात. ते न भरल्यास तुमच्या शिल्लकेत जोडले जाते आणि तुम्ही व्याजावर व्याज भरता. ते दर महिन्याला भरता येईल इतके पैसे बचत खात्यात ठेवा.

8. FD वर कर्ज केव्हा योग्य नाही

❌ तेव्हा टाळा जेव्हा…

  • FD मॅच्युअर होण्यापूर्वी तुम्ही फेडू शकणार नाही
  • पैसे दीर्घकालीन कामासाठी आहेत, उदा. घराचे डाउन पेमेंट
  • FD काही आठवड्यांत मॅच्युअर होणार आहे — फक्त थांबा
  • तुम्ही शेअर्समध्ये गुंतवणूक किंवा सट्ट्यासाठी कर्ज घेत आहात

✅ तेव्हा उत्तम जेव्हा…

  • पैसे आठवडे किंवा महिन्यांसाठी हवेत, वर्षांसाठी नाही
  • फेडीचा स्पष्ट स्रोत आहे — पगार, बोनस, मॅच्युअर होणारी गुंतवणूक
  • तुमच्या FD चा दर जास्त आहे जो तुम्हाला सोडायचा नाही
  • तुम्हाला क्रेडिट कार्ड किंवा वैयक्तिक कर्ज टाळायचे आहे
⚠️ कर: दोन्ही एकमेकांना वजा होत नाहीत FD वर मिळालेले व्याज पूर्णपणे करपात्र राहते, पण वैयक्तिक वापरासाठी OD वर भरलेले व्याज साधारणपणे वजावट म्हणून मिळत नाही (व्यवसायाच्या वापरासाठी मिळू शकते — तुमच्या CA ला विचारा). म्हणून उच्च कर स्लॅबमधील लोकांसाठी खरा खर्च साध्या फरकापेक्षा थोडा जास्त असतो. दीर्घ काळाच्या कर्जासाठी FD मोडणे स्वस्त पडू शकते — हिशोब करा. FD व्याजावर कर कसा लागतो ते आमच्या FD व्याजावरील TDS मार्गदर्शकात पाहा.

तुम्हाला बचतीचा काही भाग नियमितपणे लागत असेल, तर आधीच नियोजन करणे फायदेशीर आहे. FD लॅडर मुळे दरवर्षी काही पैसे मॅच्युअर होतात, आणि नॉन-क्युम्युलेटिव्ह FD नियमित उत्पन्न देते — त्यामुळे कर्जाची गरज कमी भासते.

9. स्मार्ट टिप्स

⚡

गरजेपूर्वीच OD तयार ठेवा

न वापरलेल्या OD मर्यादेवर साधारणपणे खर्च नसतो. तयार असल्याने आपत्कालीन वेळी धावपळ होत नाही.

🎯

सर्वात कमी दराची FD तारण ठेवा

अनेक FD असतील, तर सर्वात कमी दराच्या FD वर कर्ज घ्या — तुमचा कर्जाचा दरही कमी असेल.

🧩

मोठी FD विभागा

एका मोठ्या FD ऐवजी अनेक लहान FD जास्त लवचिकता देतात — फक्त गरजेइतकीच तारण ठेवा किंवा मोडा.

📆

मॅच्युरिटी तारखेवर लक्ष ठेवा

FD मॅच्युअर होईपर्यंत OD फेडणे आवश्यक आहे. नाहीतर बँक FD च्या रकमेतून थकबाकी वसूल करते.

🔁

फेड केल्यावर OD बंद करा

शून्य शिल्लक असलेला OD सुद्धा तुमच्या FD वर लियन ठेवतो. तो बंद करा म्हणजे FD सहज रिन्यू किंवा काढता येईल.

👴

ज्येष्ठ नागरिक: एक FD लवचिक ठेवा

बहुतेक पैसे दीर्घ FD मध्ये असतील, तर वैद्यकीय गरजांसाठी कर्ज घेता येईल अशी किमान एक सामान्य FD ठेवा. आमचा ज्येष्ठ नागरिक FD मार्गदर्शक पाहा.

10. वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

माझ्या FD वर मला किती कर्ज मिळू शकते?
बहुतेक बँका FD मूल्याच्या 85% ते 90% पर्यंत कर्ज देतात, आणि काही 95% पर्यंत. काही बँका हे मुद्दलावर मोजतात, तर काही मुद्दल आणि आतापर्यंत मिळालेल्या व्याजावर.
FD वरील कर्जाचा व्याजदर किती असतो?
तो साधारणपणे तुमच्या FD दरापेक्षा 1% ते 2% जास्त असतो. तुमची FD 6.50% कमावत असेल, तर कर्ज किंवा ओव्हरड्राफ्टचा खर्च साधारणपणे वार्षिक 7.50% ते 8.50% असेल — वैयक्तिक कर्ज किंवा क्रेडिट कार्डपेक्षा खूप स्वस्त.
FD वर कर्ज असताना माझ्या FD वर व्याज मिळत राहील का?
होय. FD तशीच राहते आणि मॅच्युरिटीपर्यंत पूर्ण ठरलेल्या दराने व्याज कमावते. बँक फक्त तिच्यावर लियन लावते, म्हणजे कर्ज फेडेपर्यंत तुम्ही ती बंद करू किंवा काढू शकत नाही.
टॅक्स सेव्हिंग FD वर कर्ज मिळू शकते का?
नाही. 5 वर्षांच्या टॅक्स सेव्हिंग FD च्या नियमांनुसार ती कर्जासाठी तारण म्हणून ठेवता येत नाही. कर्ज आणि ओव्हरड्राफ्ट फक्त सामान्य FD वर मिळतात.
FD वरील कर्ज मी फेडले नाही तर काय होईल?
बँक थकबाकी आणि व्याज तुमच्या FD मधून वसूल करते — मॅच्युरिटीला किंवा FD मुदतपूर्व बंद करून. कर्ज पूर्णपणे सुरक्षित असल्याने वसुलीची कोणतीही प्रक्रिया नसते, पण तुमच्या बचतीचा तेवढा भाग जातो.
FD वर ओव्हरड्राफ्ट कर्जापेक्षा चांगला आहे का?
बहुतेक लोकांसाठी, होय. ओव्हरड्राफ्टमध्ये तुम्ही फक्त वापरलेल्या रकमेवर आणि फक्त तेवढ्या दिवसांचे व्याज देता, आणि कधीही फेडू शकता. डिमांड लोन एकदाच्या ठरलेल्या गरजेसाठी योग्य आहे, जिथे संपूर्ण रक्कम एकदम घेतली जाते.
FD वरील कर्जासाठी चांगला क्रेडिट स्कोअर लागतो का?
साधारणपणे नाही. कर्ज पूर्णपणे तुमच्या ठेवीने सुरक्षित असल्याने बँकेला साधारणपणे उच्च क्रेडिट स्कोअर किंवा उत्पन्नाचा पुरावा लागत नाही. वेळेवर फेड केल्यास तुमचा क्रेडिट इतिहासही तयार होऊ शकतो.

🏦 अशा FD करा ज्या आपत्कालीन वेळीही कामी येतील

40+ बँका आणि NBFC चे FD दर तुलना करा, आणि चांगले कमावणाऱ्या व तुमचे पर्याय खुले ठेवणाऱ्या FD निवडा.

FD दरांची तुलना करा →

अस्वीकरण: हा लेख केवळ माहितीसाठी आहे आणि गुंतवणूक, कर्ज किंवा कर सल्ला नाही. FD वरील कर्ज आणि ओव्हरड्राफ्टसाठी लोन-टू-व्हॅल्यू मर्यादा, व्याज फरक, शुल्क आणि पात्रतेचे नियम प्रत्येक बँकेत वेगळे असतात आणि बदलू शकतात; दाखवलेले आकडे ऑक्टोबर 2026 च्या साधारण श्रेणी आहेत, आणि उदाहरणे साध्या व्याजावर आधारित आहेत. कर्ज घेण्यापूर्वी तुमच्या बँकेकडून ताज्या अटी तपासा आणि पात्र आर्थिक किंवा कर सल्लागाराचा सल्ला घ्या.

← सर्व FD मार्गदर्शक